GAZETA POLSKA 15/143 - 11 kwietnia 1996

Kontrwywiad wojskowy:

Czy konfidenci nadal dzialaja

Minister obrony narodowej Stanislaw Dobrzanski zapowiedzial aktywizacje wspolpracy wojskowej Polski i Rosji. Jak grozna jest to deklaracja swiadczy fakt, ze nasze wojsko i jego sluzby specjalnenie nie zostaly dotad poddane lustracji i dekomunizacji. Powiazany scisle z KGB wojskowy kontrwywiad PRL zajmowal sie przede wszystkim tropieniem antykomunistycznej opozycji.
Wielu oficerow WSW nadal pelni sluzbe. 0 tych sprawach mowil poufny raport tzw. Komisji Okrzesika. Przytaczamy dzis jego obszerne fragmenty. Wojskowa Sluzba Wewnetrzna istniala od stycznia 1957 roku do sierpnia 1990 roku (w miejsce rozwiazanej WSW powstaly Zandarmeria Wojskowa i Kontrwywiad Wojskowy). Podkomisja Nadzwyczajna do Zbadania Dzialalnosci WSW powolana zostala na wniosek "solidarnosciowych" poslow Sejmu Kontraktowego.
Miala zweryfikowac alarmujace inforrnacje o prowadzonym na wielka skale niszczeniu dokumentacji WSW (zacierajacym slady sprzecznej z prawem dzialalnosci WSW), o przesuwaniu skompromitowanych funkcjonariuszy WSW do nowych zadafn w zreorganizowanych strukturach MON i innych jednostkach admini stracyjnych, o poziomej reorganizacji samej WSW itd. Na czele Podkormsji stanal posel OKP, potem KPUD Janusz Okrzesik (stad potoczna nazwa - Komisja Okrzesika).
Zanim powolano Komisje, poslowie zwracali sie wieokrotnie do ministra obrony narodowej (w latach 1983-90 funkcja te petnil Florian Siwicki, a od lipca 1990 Piotr Kolodziejczyk) o przedstawienie raportu na temai reorganizacji WSW. Bezskutecznie.
Efektem prac Komisji Okrzesika byl poufny raport (z kwietnia 1991) dotyczacy: nieprawidlowosci, a nawet naduzyc finansowych w dawnym Szefostwie WSW; dziatan WSW przeciw opozycji politycznej; niszczenia akt; roli, jaka w tych sprawach odgrywal gen. Edmund Buta. Przede wszystkim zas raport potwierdzal fakt wspolpracy oficerow b. WSW z KGB. Wojskowy w kosciele Jak wynika z tego dokumentu, w kazdej instrukcji dotyczacej dzialan WSW byl zapis o zwalczaniu wrogow politycznych. Oficerowie kontrwywiadu oddelegowywani byli do sluchania radiostacji zachodnich, studiowania niezaleznych wydawnictw, a takze brania udzialu w praktykach religijnych. Zwalczanie opozycji politycznej nasililo się, gdy szefem WSW zostal gen. czeslaw Kiszczak.
Po objeciu przez niego fotela ministra spraw wewnetrznych wspolpraca WSW z MSW zaciesnila sie. Do bardziej znanych akcji WSW przeciwko podziemiu naleza aresztowanie Wladystawa Frasyniuka oraz rozpracowanie zespolu wydajacego pismo "Reduta".
Jako dowod, ze zainteresowania WSW wykraczaly daleko poza wojsko i srodowiska z nim zwiazane, autorzy raportu dolaczyli do niego omowienie "Notatki stuzbowej dot. oceny efektywnosci dzialan zmierzajacych do umocnienia pozycji operacyjnych w ugrupowaniach przeciwnika politycznego" wyslanej 29 lipca 1988 przez Zastepce Szefa WSW, Szefa III Zarzadu, plk Mariana Wichrzynskiego. "Peregryn", "Gawronik" i "Kwasniewski" Wedlug Zarzadu III, "najistotniejsze dane o zamiarach i przedsiewzieciach planowanych przez nielegalne organizacje i wrogie politycznie ugrupowania pochodza przede wszystkim od zrodel informacji uplasowanych w tych srodowiskach." W chwili powstania notatki WSW posiadala 30 takich zrodel infonnacji w ugrupowaniach od "opozycji antyustrojowej" do "ekstremalnych nurtow koalicji". Zrodla te, jak cytuje Komisja Okrzesika wykorzvstywane byly w o sprawach operacyjnych oraz w sytuacjach kontrwywiadowczych.
W "Notatce" Wichrzynskiego podaje sie, ze WSW wzmocnila pozycje niektorych tajnych wspolpracownikow (TW) i osobowych zrodet informacji (OZ): TW "Gawronik" (konfident Zarzadu WSW WOPK), TW "Peregryn" i OZ "Endek" (POW), TW „Kwasniewski” i OZ „Andrzej” (SOW). Zdolali oni zajac pozycje doradcow, ekspertow, badz uzyskac zaufanie osob sprawujacych funkcje kierownicze badz programotworcze w poszczegolnych ugrupowaniach i strukturach.
Niektorym stwarzalo to szanse wejscia w stycznosc z zagranicznymi osrodkami dywersji ideologicznej i uzyskania przydatnych w takich sytuacjach rekomendacji (TW „Jacek” - POW, „Sorge” - WOPK, „Hubal” - SOW) Zwykle efekty przynosi systematyczne rozwijanie zrodel dluzej wspolpracujacych, ale byly tez przypadki szybkich sukcesow np. Zarzad WSW POW ma zrodlo informacji w kierowniczym aktywie Pomorskiego Obszaru KPN.
Ogolnie rzecz biorac najlepsze rezultaty osiagnely Zarzady WSW POW i SOW, postep odnotowal Zarzad WSW WOW, takze Zarzad WSW WOPK w dwoch sytuacjach zdolal osiagnac znaczace efekty. Slabsze wyniki mialy Zarzady WSW MW i WL wynika z "Notatki". Autorzy "Notatki" polecaja m.in., by "na podstawie wlasnych analiz sytuacji operacyjnej oraz prognoz resortu MSW dazyc w kierowaniu zrodlami do uzyskania mozliwosci sterowania dziatalnoscia przeciwnika politycznego w pozadanym przez nas kierunku; (...) w stosunku do zrodel usytuowanych na obrzezach nielegalnych struktur, droga planowanych, stopniowych dzialan zmierzac do osiagania przez nie powainiejszych pozycji; w typowaniu kandydatow do wspolpracy szerzej korzystac z mozliwosci operacyjnych, jakie moga tkwic wsrod (... ) studentow ze srodowiska wojskowego, podchorazych SPR, poborowych zwiazanych z nielegalna dzialalnoscia".
Zarzad III wymienia takze inne cele WSW, m.in. "uzyskanie operacyjnego dotarcia do zagranicznych osrodkow dywersji ideologicznej oraz opozycyjnie zorientowanych srodowisk inteligencji zwlaszcza w garnizonie Warszawa". Awans za wspolprace z KGB Komisja potwierdzila, ze czesc oficerow Kontrwywiadu Wojskowego przechodzila szkolenie w Akademii KGB w Moskwie. Do stycznia 1990 roku przy WSW funcjonowali oficjalni rezydenci (ostatnim byl gen. Fomin), ktorzy mogii swobodnie kontaktowae sie ze wszystkimi oficeiami WSW.
Scisle kontakty pomiedzy polskimi i radzieckimi organami kontrwywiadu utrzymywane byly takze na szczeblu okregow wojskowych i zwiazkow taktycznych. Wszystkie te sytuacje sprzyjaly pozyskiwaniu przez KGB i inne tego rodzaju instytucje wspolpracownikow, wsrod oficerow WSW, zwtaszcza ze za taka wspolprace nie grozilu zadne sankcje. Wrecz przeciwnie, dobre kontakty osobiste z oficerami radzieckimi mogly wywrzec znaczacy wplyw na kariere oficera WSW. Komisja Okrzesiuka uzyskala tez informacje, ze znaczna czesc akt b. WSW zostala w przeszlosci zmikrofilmowana, przy czym mikrofilmy te mogly byc udostepnione, badz przekazywane KGB. Poza rozpoczeciem sledztwa w sprawie palenia akt WSW raport Komisji Okrzesika nie wywolal zadnych powaznych skutkow.

ANITA GARGAS

  • Powrot do indeksu artykulow GP
  • PoloniaNet, strona glowna